EKKS 1 – O historii szydełka słów kilka

Wyobraźmy sobie, że trafiamy do XIII wieku p.n.e. Mamy do dyspozycji niezliczoną ilość nici, szydełka brak, a zimno daje nam się w kość. Jak tutaj coś z tej nici wyczarować? Opleść się nią? To raczej nie zdałoby rezultatu.

Ale starożytni ludzie wymyślili. Historia szydełkowania sięga wieków. Początki nie były tak proste jak dziś. Pierwsze wyroby szydełkowane były na palcach. To właśnie palec -szydełko plątał nitki, dzięki czemu uzyskać można było coś więcej niż tylko bezładnie zwiniętą nić.
Najstarsza odnaleziona robótka szydełkowa pochodzi z Jutlandii. Jej wiek szacowany jest na około 3100 lat. Również w starożytnym Egipcie szydełkowanie było modne - znaleziono tam skarpety wykonane techniką szydełkową pochodzące z XIII w. p.n.e., zaś w chrześcijańskim grobie z VI w.n.e. znalezione zostały kawałki dzianiny z wełny.

Sama nazwa szydełko w wielu innych językach oznacza "hak", co jest ściśle związane z budową tego narzędzia. Pierwszymi szydełkami były igły wykonane z kości. Wraz z ewolucją, rozwojem kulturalnym i postępem technicznym szydełka zaczęto tworzyć z drewna, kości słoniowej czy metalu. Oczywiście w bardziej już współczesnych nam czasach, choćby w wieku XIX bywały szydełka bogato zdobione, wysadzane drogocennymi kamieniami czy rzeźbione w szlachetnych odmianach drewna. Jednak w Europie nie mielibyśmy pojęcia o szydełkowaniu gdyby nie wyprawy krzyżowe w XI-XIII wieku. To właśnie te historyczne wydarzenia przybliżyły do siebie trzy cywilizacje - muzułmańską, łacińską i grecką. Miało to istoty wpływ na sztukę i kulturę.

3755.poland.jpg-550x0

Są źródła, które podają, że geneza szydełka to stara chińska metoda haftowania. Metoda ta znana jest obecnie jako metoda tamborkowa, gdzie igła z haczykiem jest przewlekana przez rozciągnięty na ramie materiał. Ta sama technika została przekształcona przez Francuzów w XVIII wieku i nazwali ją oni "szydełkowaniem w powietrzu".

Renoir_Woman_Crocheting

Obraz Renoir - Szydełkująca Kobieta

 

Jeśli chodzi o zabytki sztuki szydełkowej to należałoby udać się do Ameryki Południowej. To właśnie tam rdzenne ludy tworzyły za pomocą tej techniki rozmaite ozdoby. Z drugiej strony Mary Thomas (amerykańska ekspertka) twierdzi, że szydełkowanie swój początek wzięło na Półwyspie Arabskim, a dzięki drodze morskiej rozprzestrzeniło się na wschód i zachód. Oczywiście ilu specjalistów tyle jest tez, a jedna z nich dotyczy Włoszech. Prawdopodobne jest to, że około 1500 roku we Włoszech tworzone były koronki szydełkowe, którymi zdobiono szaty liturgiczne. Dzięki szydełkowym zdobieniom szat, miały one być wytrzymalsze. Nazwa tej techniki była bardzo osobliwa - "mnisia praca". Jednak sztuka szydełkowania znana musiała być już wcześniej, gdyż po śmierci papieża Innocentego IV, jego ręce ubrano w rękawiczki (był to XIII wiek).

Jak by nie było, o szydełkowaniu z dawnych lat za wiele nie wiemy. Do roku 1800 nie ma żadnych udokumentowanych wzmianek na temat tej techniki . Pierwsze wzmianki pojawiły się w 1812 roku za sprawą Elizabeth Grant w "The Memoris of Highland Lady".
Koronki szydełkowe obecne były na dworach całej Europy, ale także i Azji. Ceniono wówczas te szydełkowe wyroby, często dając je w posagu i rzetelnie spisując w inwentarzach. Tworzeniem szydełkowych arcydzieł zajmowały się jednak głównie kobiety, przekazując sobie ustnie technikę tej wspaniałej sztuki rękodzielniczej.

queencrochet2

Królowa Wiktoria podczas szydełkowania

 

Z upływem lat i ze wzrostem popularności szydełkowania, technika ta - ukochana przez zamożnych została zepchnięta do zajęć klasy średniej. Moim zdaniem bardzo niesłusznie uważana jest przez niektórych za niewiele wartą uwagi. Cieszy mnie również fakt, że coraz częściej szydełkowe wyroby wkraczają na wybiegi światowej sławy projektantów. W końcu kiedyś szydełkowa konfekcja cieszyła się uznaniem nawet Coco Chanel.

Największymi ośrodkami szydełkowania w Europie były Włochy, Belgia i Francja. W tych krajach tworzone były szkoły koronkarstwa, gdzie wypracowywane były techniki wykonywania koronek. Najbardziej znane to przecież koronki brugijskie, weneckie, frywolitki wykonywane za pomocą czółenka, koronki irlandzkie i typu filet.
W Polsce sztuka szydełkowania rozwinęła się za sprawą królowej Bony, która sprowadziła do kraju mistrzów tego fachu.
Polska do dziś nie pozostaje gorsza w dziedzinie szydełkowania. Tutaj także rozwinęły się szkoły regionalne takie jak koronka koniakowska i klockowa z okolicy Zakopanego.

koronekczar_546

Koronka brugijska

0001273

Piękna koronka koniakowska

484_a02f3bc42ad72173d37ebe4f9ad19c80

Przykład koronki klockowej